OssomTossom Concordia Crescit!

R. Solomon, L. Kamin og L. Wynne framkvæmdu býsna áhugaverða tilraun fyrir ég veit ekki hve mörgum árum síðan. Fjörutíu hundar voru settir í kassa, og rafmagn leitt í gólfið. Kassanum var skipt í tvennt - hundarnir gátu stokkið frá raflostinu sem þeir fengu frá gólfinu, yfir vegg og lent á gólfi þar sem ekkert rafmagn var að finna. Semsagt: Þeir fengu raflost í gegnum gólfið, en þeir gátu stokkið yfir vegg og þannig sloppið frá raflostinu. Fallegt, ekki satt?

Nú, það er augljóst mál að hundur sem er meiddur forðast sársaukann því og reyna að finna sér öruggan stað. Eðlileg og sjálfsögð viðbrögð - allir sem hafa nokkru sinni sparkað í hund munu staðfesta þetta. Solomon, Kamin og Wynne voru heldur ekki að athuga viðbrögð hunda við sársauka. Þau (eða þær eða þeir) vildu komast að því, hvað hundarnir myndu gera ef þeir kæmust ekki undan sársaukanum.

Eins ótrúlega og það hljómar, þá komust þessir fræðimenn að því, að ef það væri komið í veg fyrir að hundarnir kæmust undan þessum sársauka (til dæmis með því að setja vegg á milli hólfanna tveggja), þá myndu þeir á endanum hætta að reyna að forðast hann. Það tók svona tíu til tólf daga að venja rakkana af því að stökkva. Rafmagn var leitt í gólfið, og þegar hundarnir fengu raflost, þá reyndu þeir ekki að stökkva undan. Þeir bara stóðu þarna. Kannske ýlfruðu þeir smá, eða skitu á gólfið - en þeir stukku ekki upp í loftið. Þeir bara sátu þarna og biðu eftir að sársaukinn liði hjá. Ég býst við því, að þótt að opnað yrði á milli hólfanna tveggja - hólfið þar sem er rafmagn í gólfinu, og hólfið þar sem er ekkert rafmagn í gólfinu - þá myndu þessir hundar, þessi tilraunadýr, bara sitja sem fastast og bíða eftir að þetta líði hjá.

Býsna grimmilegt, ekki satt? Ill meðferð á annars ágætum dýrum - hundar eru sennilega greindari en þeir virðast vera (en þeir eru samt þjónar okkar - við erum hins vegar þjónar katta).

En nú í kvöld komst ég að því, að þessi tilraun var algerlega óþörf. Ég var nefnilega á tónleikum. Alveg fyrirtaks tónleikum, Jonathan Richman er afskaplega skemmtilegur "strákur". Ólöf Arnalds hitaði upp fyrir hann. Hún stóð sig vel í því.

Flestum við borðið mitt drepleiddist, og sennilega fleirum í salnum líka. Þetta fólk var svo gott sem bókstaflega að drepast úr leiðindum - það lá við að það kvartaði við lok hvers lags: "Mikið djöfull er þetta leiðinlegt!" Ég þurfti bókstaflega að bíta í tunguna á mér, bara svo ég myndi ekki springa úr hlátri.

Dyrnar voru aldrei læstar (eða er bara hurðum læst? Ég hef aldrei lært þetta almennilega ... ) og ekkert þvingaði þetta fólk til að vera þarna inni allan tímann. Og samt lagði það þetta á sig - lag eftir lag eftir lag eftir lag. Það hvarflaði ekki að þeim að fara út, svona rétt á meðan Ólöf flutti sín ágætu lög. Barinn var þarna hinum megin við dyrnar, stólar og ég veit ekki hvað og hvað. Mér þótti í raun fróðlegra að fylgjast með þessu fólki - það var skemmtilegra að fylgjast með þeim heldur en tónlistinni. Ég sá einn mann fara fram á meðan upphitunni stóð og vera úti á meðan á henni stóð. Einn maður. Tveir ákváðu reyndar að fara út þegar síðasta lagið var að klárast - en það telst ekki með, þar sem lagið var að klárast: Þeir fóru þannig séð bara út í hléinu.

Það sást á þessu fólki hve mikið þeim leiddist: Það faldi andlit sitt í höndum sér, dæsti og kvartaði, og gat varla fengið sig til að klappa - ef það var klappað, þá var það afskaplega máttlaust og óheyranlegt.

Ef Solomon og kollegar eru ennþá á lífi - þá vil ég skamma þau öll sömul:

Hvers vegna í fjáranum voruði að pynta þessi vesalings dýr - sem buðu sig ekki fram til tilraunarinnar og áttu sér einskis ills von - þegar þið hefðuð bara getað farið og fylgst með íslenskum tónleikaförum? Þeir fóru í það minnsta vísvitandi á tónleikana - borguðu meira að segja fyrir miða - og gerðu jafnvel ráð fyrir því að upphitunin yrði leiðinleg ("Æ, eigum við nokkuð að mæta strax? Er þetta ekki bara eitthvað artý-fartý LHÍ-rusl?"). Það er engin þörf til að þvinga saklaus hundspott til tilrauna, þegar manneskjur eru jafnvel til í að borga fyrir að taka þátt í svolöguðu.

Eða hvað? Ef þessi tilraun hefði aldrei farið fram - og ef hugtakið um "lært bjargarleysi" hefði aldrei orðið til - og ef ég hefði aldrei lært um þetta: Hefði ég þá tekið eftir þessu í kvöld?